سایت اصلی دانشگاه |  شنبه 27 آبان 1396 English
جستجو:  
مطالب آموزشي واحد بيماريها

تعریف سلامت :

  سلامت دراساسنامه سازمان بهداشت جهانی سال 1948 چنین تعریف شده است:

     حالتی از رفاه کامل جسمی، روانی و اجتماعی است و تنها نبودن بیماری، معلولیت و یا زمینگیری نیست. سلامت کمتر بصورت یک حالت انتزاعی در متن ارتقای سلامت درنظر گرفته شده است و بیشتر بعنوان وسیله ای برای یک هدف منظور شده که می توان از لحاظ کارکردی بصورت یک منبع بیان کرد، منبعی که به مردم امکان می دهد تا بصورت فردی، اجتماعی و اقتصادی زندگی مولدی را داشته باشند، سلامتی فقط زندگی کردن نیست، بلکه منبعی برای زندگی روزمره است.

سلامت یک مفهوم مثبت است که بر منابع وامکانات اجتماعی و شخصی و همچنین توانایی های حمایتی تأکید دارد.

همگام با مفهوم سلامت بعنوان یک حق انسانی ، پیش شرطهای معینی در منشور اتاوا برای تحقق سلامت تأکید شده است که شامل صلح، منابع اقتصادی مناسب، غذا، مسکن و یک اکوسیستم (زیست محیط) پایدار و استفاده مداوم از منابع می باشد.

پذیرش این پیش شرطها روابط جدانشدنی مابین شرایط اجتماعی و اقتصادی، محیط فیزیکی ، شیوه های زندگی فردی و سلامت را مورد توجه قرار می دهد.

این وابستگی ها کلید درک همه جانبه از سلامت را که محور تعریف ارتقاس سلامت است، فراهم می سازد.

امروزه بعد معنوی سلامت نیز بطور فزاینده ای مورد توجه قرار می گیرد. سلامت از نظر سازمان بهداشت جهانی بعنوان یکی از حقوق عمده انسانی تلقی می شود و در نتیجه همه مردم باید به منابع اساسی برای تأمین سلامت دسترسی داشته باشند.

 ارتقای سلامت (Health promotion) :

ارتقای سلامت: علم و هنر کمک به مردم برای تغییر سبک زندگی آنان برای رسید ن به سطح حداکثری سلامت است

تغییر سبک زندگی می تواند با مجموعه ای از تلاش ها برای افزایش آگاهی، تغییر رفتار و خلق محیط های حامی سلامت عملکرد مطلوب سلامت را حمایت کند

ارتقای سلامت: ترکیبی از آموزش سلامت و حمایت های سازمانی، اقتصادی و محیطی برای هدایت افراد،گروه ها یا جوامع به سوی سلامت است

ارتقای سلامت ارایه کننده یک فرایند همه جانبه اجتماعی و سیاسی بوده، و تنها شامل تقویت مهارتها و توانایی های افراد نیست. بلکه علاوه بر آن، شامل تغییر شرایط اجتماعی، محیطی و اقتصادی به منظور کاهش اثرات تا مطلوب شرایط یاد شده در سلامت جامعه و فرد نیز می باشد.

ارتقای سلامت روند قادرسازی مردم در جهت افزایش کنترل آنها بر تعیین کننده های سلامت و از آن طریق بهبود سلامت است.

 برای پایدار نمودن برنامه ارتقای سلامت، مشارکت، یک عنصر اساسی است.

منشور اتاوا سه راهبرد اساسی را برای ارتقای سلامت تعیین می کند.

این راهبردها عبارتند از:

1- حمایت همه جانبه (Advocacy) برای تحقق سلامت با هدف فراهم نمودن شرایط ضروری برای سلامت که در بالا ذکر شد.

2-     قادر سازی (enabling) همه مردم جهت به فعلیت رساندن کامل ظرفیت آنها در زمینه سلامت

3-     مداخله کردن (Mediating) در منافع مختلف جامعه، در راستای سلامت.

این راهبردها بوسیله پنج اولویت اقدامات اساسی درجهت ارتقای سلامت که در منشور اتاوا ارائه شده مورد حمایت قرار می گیرد.

-         سیاست های عمومی سالم

   ایجاد محیطهای حمایتی برای سلامت

         تقویت فعالیتهای اجتماعی در جهت سلامت

-         توسعه مهارتهای شخصی و بازنگری خدمات بهداشتی

 

ارتقای سلامت = آموزش سلامت + خدمات بهداشتی مناسب+ سیاست های همگانی و اقدامات محیطی

  آموزش سلامت Health Education:

در دیدگاه سنتی، آموزش سلامت عاملی است که رفتارهای مخاطره آمیز افراد را تغییر میدهد که این تعریف نشانگر این مطلب است که آموزش سلامت بیشتر به پیشگیری در امر سلامت توجه دارد

اما پیشرفت هایی که در دهه گذشته در زمینه تعریف مفهوم ارتقای سلامت توسط متخصصان انجام گرفته، دیدگاه جدیدی را در رابطه با نقش آموزش سلامت به عنوان

بخش مرکزی و اساسی جنبش های نوین سلامت عمومی به وجودآورده است.

در نظریه نوین سلامت عمومی، تاًثیر محیط(اجتماعی،اقتصادی و انسانی) بر سلامت مورد توجه قرارگرفته که بنا بر نظرtones بر اساس چنین دیدگاهی دو نقش جدید برای آموزش سلامت ایجاد شده است:

الف) آموزش سلامت باید سطح آگاهی های عمومی درمورد تاًثی رمحیط(اقتصادی،اجتماعی و انسانی) بر سلامت و یا عدم سلامت و نیز نابرابری در توزیع منابع سلامت را بالا ببرد.

ب) آموزش سلامت با بالا بردن سطح دانش و مهارت های افراد، باید به آنها کمک کند تا درمورد سلامت خود و خانواده و جامعه ای که درآن زندگی می کنند، قادر به تصمیم گیری شوند

آموزش سلامت ترکیبی است از فرایند آموزش که با رویکردهای تغییر سبک زندگی می تواند به افراد،خانواده ها و اجتماع ها در تصمیم گیری مختارانه درباره موضوعات مرتبط با بازیابی،دستیابی و حفظ سلامت کمک نماید

          آموزش سلامت دربرگیرنده موقعیت ها و فرصت های برنامه ریزی شده یادگیری است که آگاهانه طراحی شده و بصورت یک ارتباط برنامه ریزی شده جهت اعتلای سواد بهداشتی می باشد و این امر متضمن ارتقای دانش و توسعه مهارتهای زندگی (lifeskills) معطوف به سلامت فرد و جامعه می باشد.

آموزش سلامت، رشته یا حرفه ساختارمندی است که با استفاده از تجربیات یادگیری از طریق تعامل بین آموزش دهندگان و فراگیران فرصت های یادگیری را برای سلامت فراهم می کند

این فرایند یادگیری مردم را برای تغییر داوطلبانه شرایط یا اصلاح رفتار با هدف افزایش سطح سلامت توانمند می سازد

 آموزش سلامت ترکیبی از تجربیات یادگیری است که اتخاذ مختارانه رفتار منجر به سلامت را در افراد ،خانواده ها و اجتماع تسهیل می نماید.

رفتار، رفتار بهداشتی

این که چرا مرم به صورتی که دیده می شود، رفتار می کنند ، دلایل زیادی دارد. اگر  بخواهیم از آموزش بهداشت در جهت حمایت از راههای بهداشتی برای زندگی استفاده کنیم، باید دلایل رفتاری که سبب ایجاد یا پیشگیری از بیماری می شود را بدانیم.

چهار دلیل اصلی برای رفتار مردم وجود دارد که عبارتند از

تفکر و احساس:

ما درباره دنیایی که در آن زندگی می کنیم، تفکرات و احساسات مختلفی داریم. این تفکرات، با آگاهیها، باورها، طرز تلقی و ارزشهای ما شکل گرفته است.

آگاهی:

آگاهی عموماً از تجربه سرچشمه می گیرد.ما آگاهی را از طریق نزدیکان، دوستان مجلات، وسایل ارتباط جمعی و غیره کسب می کنیم.

باورها:

معمولاً از والدین، بزرگترها ی خانواده و یا  سایر مردم قابل احترام منتقل می شود. ما به  باورهایمان بدو ن آن که کوشش در جهت اثبا ت صحت آنها بنماییم ، ایمان داریم. باورها بخشی از روش زندگی مردم محسوب می شود. آنها  نشان می دهند که چه چیز قابل قبول و چه چیز غیر قابل قبول است. چون پایبندی به باورها ممکن است سخت و شدید باشد لذا غالبا تغییر آنها بسیار دشوار است . کارکنان بهداشتی قبل از هر چیز باید در یابند که آیا این باورها زیان آور،کمک کننده و یا بی اثرند . اگر مطمئن نیستیم که باوری زیان آور است بهتر است به آن کاری نداشته باشیم.مردم ممکن است از این که بسیاری از باورهایشان را در معرض تردید ببینند خشمگین شده از آن پس با کارکنان بهداشتی همکاری نکنند.

طرزتلقی ها:

طرزتلقی هابازتابی است ازچیزهایی که دوست داریم یا ازآنها بیزاریم. طرزتلقی ها معمولاً ازتجربه هایما ن یاازکسانی که به نزدیک هستند ناشی می شود آنهاانگیزه ما درنزدیک شدن به یک چیزویادوری جستن ازآن است.

درصورت برخورد نامناسب یکی ازکارکنا ن بهداشتی با مراجعین باعث خواهد شدتادفعه دیگرکه کودکش مریض شدیااحتیاج به واکسینه کردن داشت اورا به مرکزبهداشتی نیاورد.

 

همانگونه که گفته شددلایل بسیاری برای رفتاروجود داردوبادانستن پاره ای ازاین دلایل رفتاری قادرخواهید بودتاپیشنهادات مناسبی رابرای تغییروحل مشکلاتی که با آن روبرومی شوید، ارائه دهید.

تغییرات دررفتار:

رفتارهای متفاوتی درافرادوجودداردکه مسائل بهذاشت رابهبودبخشیده ولازم است تشویق گردیده تامردم به ادامه وعمل کردن به آن رغبت نشان دهندودرپاره ای مواردرفتارهایی وجودداردکه زیان آورمی باشدکه در این صورت مردم به دلیل نتایج بهداشتی حاصل ازاین گونه رفتار،خودبرای تغییرآن می کوشندیااینکه به آن رفتارغیربهداشتی ادامه می دهند.

لذا آمزش دهندگان قبل ازشروع به یک فعالیت آموزش بهداشت، لازم است تامشکلاتی که اغلب مردم درجهت رسیدن به سلامتی باآن مواجه می شوندرادرک کنندواین درک درجهت انتخاب روش های آموزش بهداشت مناسب وکمک کننده است.

راههای کمک به مردم برای برخورداری ازبهداشت:

به طورکلی برای کمک به مردم سه راه عمده وجود دارد.

1-     مردم رامی توان باجبروفشاربه تغییروادارنمود .

2- اندیشه ها واطلاعات لازم رادراختیارآنان گذاشت وامیدوارشد تامردم ازآنها درجهت بهبود زندگی شان استفاده کنند.

3- بامردم می توان درجلسه ای به بحث وگفتگوپرداخت وازنظرات ومشارکت آنها درانتخاب بهترین راه حل ها جهت رفع مشکلات حمایت نمود.

   راه سوم به موقعیت درانجام فعالیت های بهداشتی نردیک تروعملی ترخواهد بودزیرا به مردم فشارنیاورده وبه آنان فقط اطلاعات داده نشده است بلکه به مردم کمک شده است تا خودشان درباره مشکلاتشان فکرکنند. ازآنان خواسته شده تادرمورد راه حل مشکلاتشان فکرکنند.

نقش آموزش این خواهدبود که مردم رابه درک مشکلاتشان وانتخاب راه حلهای مناسب برایرفع آنها تشویق نمایند. پس آموزش بیداشت مردم رابه گفتگودرباره مشکلاتشان وپیداکردن راه حل های مناسب تشویق می کند ونقش یک آموزش دهنده این است که به مردم دریافتن بهترین راه حل کمک نماید.

آموزش دهندگان می توانندبااستفاده ازنکات ذیل آموزش بهداشت موفقی داشته دباشند.

-         بامردم گفتگوکرده به آنان گوش فراداده ودرباره مشکلاتشان صحبت نمائید.

-         درباره رفتارها وعملکردهایی که سبب پیدایش،درمان ویاجلوگیری ازاین مشکلات می شودفکرکنند.

-         پیدانمودن دلایل رفتارمردم(باورها- نزدیکان- کمبودوقت ویا سایرمسائل)

-         ازمردم بخواهندتانقطه نظرات خودرا برای حل مشکلات بیان کنند.

-         مردم رابه انتخاب راهی که باموقعیت باموقعیت شان مطابقت داشته باشد.

-         درآموزش بهداشت به دنبال این خواهیم بودکه:

-    به مردم کمک کنیم تاتاًثیررفتارشان رادرامربهداشت وسلامت شان درک کنند.مردم راتشویق کنیم تابرای برخورداری اززندگی بهداشتی خودشان تصمیم بگیرند، ماآنهارا مجبوربه عوض شدن نمی کنیم.

-    آموزش بهداشت ازرفتاری حمایت می کند که سطح بهداشت راارتقاء بخشیده، ازبیماری جلوگیری نموده، بیماری را درمان وتوانبخشی راممکن می سازد.

-    آموزش بهداشت فقط دادن اطلاعات بهداشتی نیست، بلکه به عوامل دیگری که دررفتارهای بهداشتی تاًثیردارندتوجه می کند. آموزش بهداشت بدون مشارکت وهم فکری مردم کامل نیست. ضمناٌ درآموزش بهداشت بهداشت افراد رابه خاطررفتارغیربهداشتی سرزنش نمی کنیم.

بنابراین آموزش بهداشت آن بخش از مراقبت های بهداشتی است که اعتلای رفتار بهداشتی را مدنظر دارد، رفتار شخص ممکن است علت اصلی یک مشکل محسوب شود اما می تواند یک راه حل عمده نیز باشد. این امر می تواند در مورد نوجوانانی که سیگار می کشند، مادرانی که کودکانشان دچار سوء تغذیه اند و یا قصابی که انگشت خود را زخم می کند، حقیقتی باشد. با تغییر در رفتار فردی آنها می توان مشکلاتشان را حل و پیشگیری نمود.

 

نقش محیط های حامی سلامت درتغییررفتار:

همانطورکه اشاره شدامروزه سلامتی مفهومی بسیاروسیع وجامع ترازتعاریف اولیه آن دارد زیراسلامتی سطحی ایستا نیست، بلکه مفهومی است پویا که باید به موازات تغییرمحیط(اعم ازمحیط فیزیکی، روانی،اجتماعی وسیاسی) وشیوه زندگی تکامل وارتقاء یابد. بدین معنی که انسان همواره باتلاش وتحقیق باید به دنبال راه هایی برای ارتقای کیفیت زندگی وبهبود وتوسعه سطح سلامت خودباشد.

براساس چنین دیدگاهی به سلامتی رویکرد((ارتقای سلامت)) درسال 1986 ارایه گردیدودراین رویکردسلامتی نه تنها وظیفه وهدف بخش بهداشت، بلکه هدف نهایی تمام بخش های توسعه ومحورتلاش هاوبرنامه های مختلف درسطح جامعه است.

به طوری که همه افراد وگروه ها،سازمان هاونهادهای رسمی وغیررسمی،دولتی وغیردولتی اعم ازتصمیم گیران، سیاستگزاران، مدیران و......... باید تمامی اقدامات وبرنامه های خود رابرمحوریت سلامت فردوجامعه قراردهند وتاٌثیرات تصمیم یااقدامات خود رابرسلامت خویش وجامعه ارزیابی نمایند. براین اساس بخش های مختلف زمانی می توانندمدعی رشدوتوسعه باشندکه میزان تاٌثیرمثبت اقدامشان برسلامتی افرادوجامعه رابطورمشخص وعینی ارزیابی کنند.

 توسعه پایدار:

توسعه ای است که نیازهای موجود امروزرا بدون آسیب زدن به توانا یی های نسل های آینده دربرآوردن نیاز های خودشان، برآورده می کند.(منبع: واژه نامه ارتقای سطح سلامت،who).

مهارت های زندگی(lifeskills):

مهارت های زندگی، مهارت هایی برای انجام رفتارهای مثبت وسازگاررانه است که افراد را برای برخورد موًثربانیازها وچالش های زندگی روزانه، توانا می سازد(منبع: واژه نامه ارتقای سطح سلامت،who).

رفتارسالمL(Healthy behavhor)

هرگونه فعا لیتی که توسط فرد بدون توجه به وضعیت سلامت واقعی وی برای ارتقاء ، پشتیبانی یا حفظ سلامتی انجام می گیرد، بدون توجه به اینکه این رفتاربه واقع برای سلامتی موًثرمی باشد.( منبع: واژه نامه ارتقای سطح سلامت،who).

سواد بهداشتی(Health literacy))

سواد بهداشتی نشان دهنده مهارت های شناختی واجتماعی است که انگیزه وتوانایی لازم رابرای دسترسی، درک وکاربرد اطلاعات، به گونه ای که سلامت مطلوب را حفظ نموده یا ارتقاء دهد، ایجاد می کند. (منبع: واژه نامه ارتقای سطح سلامت،who)

 

 

تاریخ آخرین به روزرسانی : 1394/10/07
 
آمار مراجعات
آمار این صفحه  امروز:   1  دیروز:   0  کل مراجعات:   364