سایت اصلی دانشگاه |  جمعه 4 خرداد 1397 English
جستجو:  
مطالب آموزشی واحد تغذیه

کمبود آهن و کم خونی ناشی از آن

 کمبود آهن و کم خونی ناشی از آناز مشکلات عمده تغذیه ای و بهداشتی کشور است. گروههایی که بیشتر در معرض کم خونی فقر آهن قرار دارند شیرخواران، کودکان زیر 6 سال، نوجوانان بخصوص دختران نوجوان و زنان در سنین باروری بخصوص زنان باردار هستند. پسران و نوجوانان و مرداان بالغ هم ممکن است دچار کم خونی فقرآهن شوند اما این خطر در آنها کمتر است

علل ایجاد کم خونی فقر آهن در دوران مدرسه و بلوغ :
     
در سنین مدرسه، بدن به دلیل رشد به آهن بیشتری نیاز دارد و مصرف ناکافی منابع غذایی حاوی آهن در این دوران منجر به کمبود آهن می شود. در دوران بلوغ به دلیل جهش رشد، نیاز دختران و پسران به آهن بیشتر از دوران قبل است و درصورتی که از منابع غذایی حاوی آهن در برنامه غذایی روزانه به اندازه کافی مصرف نشود نوجوان به سرعت در معرض خطر کمبود آهن و کم خونی ناشی از آن قرار می گیرد.

    دختران در سنین بلوغ، علاوه بر جهش رشد، به علت عادات ماهانه و از دست دادن خون نسبت به کم خونی فقر آهن بسیار حساس تر و آسیب پذیرتر هستند و به این دلیل کم خونی فقر آهن در دختران در مقایسه با پسران نوجوان شیوع بالاتری دارد.

عادات و رفتارهای غذایی خاص در دوران مدرسه و بلوغ اغلب موجب می شود که کودکان و دانش آموزان به جای مصرف غذاهای خانگی از غذاهای غیر خانگی مانند انواع ساندویج های سوسیس و کالباس، پیتزا، تنقلات غذایی کم ارزش مانند چیپس، نوشابه، شکلات و پفک استفاده نمایند و به این دلیل درمعرض خطر کمبود آهن قرار می گیرند زیرا این غذاها اغلب از نظر آهن فقیرند.
    
تغییرات خلق و خو در دوران بلوغ ممکن است موجب کم اشتهایی بشود و به علت مصرف ناکافی غذا، دریافت آهن و سایر مواد مغذی محدود می شود

     مهمترین و شایعترین علل بروز کمبود آهن، مصرف کم انواع گوشت به ویژه گوشت قرمز است که آهن قابل جذب دارد.عوامل دیگر مصرف چای قبل از غذا و یا بلافاصله پس از غذا است. تانن موجود در چای میتواند جذب آهن غذا را به مقدار قابل ملاحظه ای کاهش دهد.
   
مصرف ناکافی مواد غذایی حاوی ویتامین C نیز احتمال بروز کمبود آهن را افزایش می دهد. ویتامین C که در میوه¬ها و سبزی¬های تازه و خام وجود دارد موجب افزایش جذب آهن غذا می شود. کمبود دریافت ویتامین C موجب کاهش جذب آهن و در نتیجه کمبود آهن می شود.

     مصرف نان هایی که در تهیه آنها از جوش شیرین استفاده می شود، یکی دیگر از عوامل موثر در بروز کمبود آهن است. جوش شیرین موجب باقی ماندن ماده¬ای به نام اسید فیتیک درنان می شود که کاهش دهنده جذب آهن است. در نانی که در تهیه آن از خمیرمایه یا خمیرترش بجای جوش شیرین استفاده شده است، اسیدفیتیک مهار شده و مانعی در جذب آهن ایجاد نمی شود.

     علائم کم خونی فقر آهن 

رنگ پریدگی دائم زبان و مخاط داخل پلک چشم و لبها، کمرنگ شدن خطوط کف دست، احساس ضعف و خستگی، سیاهی رفتن چشم، بی تفاوتی، سرگیجه، سردرد، بی اشتهایی، حالت تهوع، خواب رفتن و سوزن سوزن شدن دستها و پاها در افراد مبتلا به کم خونی فقر آهن دیده می شود
      
             
عوارض ناشی از کم خونی فقر آهن درکودکان سنین مدرسه و نوجوانان

آهن.JPG

درصورت بروز کم خونی فقر آهن شخص مبتلا باید تحت درمان قرار گیرد زیرا در این حالت افزایش مصرف غذاهای غنی از آهن به تنهایی نمی تواند کم خونی فقر آهن را جبران نماید؛ بخصوص اگر کم خونی شدید باشد درمان با استفاده از ترکیبات آهن خوراکی مثل سولفات آهن است. میزان توصیه شده برای درمان کم خونی بستگی به شدت کم خونی دارد و پزشک آن را تعیین می کند

 نکته مهم در درمان کم خونی فقرآهن این است که درمان با آهن باید2 تا 3 ماه پس از اینکه میزان هموگلوبین به حد طبیعی رسید ادامه یابد تا ذخایر آهن بدن تشکیل شوند؛ یعنی میزان فریتین سرم که نشان دهنده ذخایر آهن بدن است به حدود 30 میکروگرم در لیتر برسد. سازمان جهانی بهداشت برای درمان نوجوانان و بزرگسالان در موارد کم-خونی خفیف یک قرص 60 میلی¬گرم آهن در روز و در موارد کم خونی متوسط و شدید دو قرص60 میلی گرم آهن (‌120 میلی¬گرم در روز) را توصیه نموده است.


     
مصرف آهن خوراکی ممکن است دربعضی افراد اختلالات گوارشی مانند ناراحتی معده، تهوع، استفراغ، یبوست و یا اسهال ایجاد کند. شدت عوارض مستقیماً در ارتباط با میزان آهن مصرفی است و هرچه مقدار مصرف بیشتر باشد، عوارض جانبی آن بیشتر می-شود. درموارد عدم تحمل جهاز هاضمه، باید مصرف قرص آهن با مقدار کم شروع و سپس به تدریج افزایش یابد تا میزان آن به حد لازم برسد و بخوبی تحمل شود. مصرف قرص آهن با معده خالی ممکن است عوارض جانبی آنرا افزایش دهد بنابراین بهتر است ترکیبات آهن بعد از غذا مصرف شوند. نکته حائز اهمیت این است که به دلیل عوارض جانبی نباید درمان قطع شود چون این عوارض موقتی بوده و معمولاً پس از چند روز بهبود می یابند.

بطور کلی چهار روش اساسی برای پیشگیری از کم خونی فقر آهن عبارتند از

v آهن یاری  :                          قرص آهن.JPG

    آهن یاری عبارتست از توزیع قرص آهن بین گروههای آسیب پذیر و درمعرض خطر کم خونی فقر آهن ( مانند زنان باردار، کودکان زیر 5 سال، کودکان سنین مدرسه و دختران نوجوان)
 
در برخی از کشورها آهن یاری یعنی توزیع قرص آهن به کودکان مدرسه ای و دختران نوجوان در زمره اقدامات پیشگیری از کم خونی فقر آهن است. در این روش قرص توسط معلمین مدارس بین دانش آموزان توزیع می شود. آهن یاری معمولاً با مصرف یک قرص سولفات فرو در هفته به مدت 12 تا 16 هفته در سال در طی سنین بلوغ اجراء می شود.

v آموزش تغذیه و ایجاد تنوع غذایی
   
دربرنامه غذایی روزانه دو نوع آهن هِم Heme  و غیر هِم Non Heme وجود دارد. آهن ‌هِم در گوشت قرمز، مرغ، ماهی و جگر وجود دارد. آهن ‌غیر هِم درغذاهای گیاهی مانند غلات، حبوبات، سبزیجات، مغزها ( پسته، بادام، گردو، فندق و غیره) و انواع خشکبار( برگه هلو و زرد آلو، انجیر، کشمش، خرما ) وجود دارد. آهن موجود در غذاهای حیوانی (آهن هِم) از قابلیت جذب بالایی برخوردار است و به میزان 20 تا 30 درصد جذب می¬شود؛ درحالی  که آهن غذاهای گیاهی (آهن غیر هِم) به میزان 3 تا 8 درصد جذب میشود و جذب آن بستگی به وجود عوامل کاهش¬دهنده و افزایش دهنده جذب آهن دارد. آهن موجود در زرده تخم مرغ نیز از قابلیت جذب کمی برخوردار است.

    گوشت قرمز، مرغ و ماهی افزایش دهنده جذب آهن هستند. این مواد غذایی ارزش دو گانه دارند. از یک سو دارای آهن هم هستند و از سوی دیگـــر موجب افزایش جذب آهن (‌غیر هم ) که درمنابع گیاهی موجود است می شوند یعنی اگر حتی مقدار کمی گوشت در غذا وجود داشته باشد، آهن هِم موجود درآن موجب افزایش جذب آهن غیر هِم از مواد گیاهی می شود

اسید اسکوربیک (‌ ویتامین c ) که در سبزی ها و میوه های تازه و خام وجود دارد یکی دیگر از افزایش دهنده های جذب آهن است. با خوردن مقداری سبزی خوردن، پیاز و یا انواع سالاد همراه با آب لیمو یا آب نارنج تازه، جذب آهن غذاهای گیاهی افزایش می یابد

 مهمترین عوامل کاهش دهنده جذب آهن عبارتند از پروتئین سویا، فیتاتها و تانن ها

 زمانی که سویا بجای گوشت مورد استفاده قرار می گیرد باید مقدار کمی گوشت به آن اضافه کرد تا جذب آن افزایش یابد
فیتات ها در گندم و سایر غلات وجود دارد حتی مقدار کم فیتات جذب آهن را به مقدار قابل ملاحظه ای کاهش می دهد. در نانهایی که با جوش شیرین تهیه میشوند و از خمیر مایه درپخت آنها استفاده نشده مقدار زیادی فیتات وجود دارد که جذب آهن را کاهش می دهد.

روش دیگر استفاده از جوانه غلات و حبوبات است که موجب افزایش آهن قابل جذب در مواد غذایی میشود. وقتی غلات جوانه می زنند ویتامین C در آنها افزایـــش می یابد و میزان تانن ها واسید فیتیک کم میشود. مثلاً جوانه زدن بعضی از غلات و حبوبات مثل ماش و عدس به مدت 24 تا 48 ساعت می تواند آهن قابل جذب را تقریباً به دو برابر افزایش دهد.

    اساس آموزش تغذیه برای پیشگیری از کم خونی فقر آهن بر این اصل استوار است که در وعده های غذایی، افزایش دهنده های جذب آهن و همچنین آهن ( هِم ) مصرف شود و یا اینکه از مصرف کاهش دهند ه های جذب آهن مانند چای همراه با غذا و یا بلافاصله پس از غذا خود داری شود.

v کنترل بیماریهای عفونی و انگلی
ابتلا به بیماریهای عفونی موجب کاهش اشتها شده و درنیتجه دریافت مواد مغذی از جمله آهن کاهش می یابد؛ از سوی دیگر بیماریهای عفونی در جذب و استفاده بدن از مواد مغذی اختلال ایجاد می کند.
رعایت اصول بهداشت فردی از جمله شستن کامل دستها با آب و صابون قبل از تهیه و مصرف غذا و پس از اجابت مزاج به منظور جلوگیری از ابتلا به الودگی های انگلی از دیگر اقداماتی است که در آموزش دانش آموزان باید مورد تاکید قرار گیرد. درمان به موقع و مناسب میتواند دوره عفونت و شدت آن را کاهش دهد.

v غنی سازی مواد غذایی
غنی سازی مواد غذایی با آهن یکی از روشهای عمده و موثر برای کاهش کمبود آهن و کم خونی فقر آهن در جامعه است. دراین روش آهن را به مقدار معینی به مواد غذایی اصلی که غذای عمده مردم است و هر روز مصرف میشود اضافه می کنند. نان یکی از مواد غذایی است که کشورها از سالیان پیش اقدام به غنی سازی آن با آهن و سایر املاح و ویتامین ها نموده اند. برخی از کشورها موادغذایی دیگر مانند بیسکویت، کیک، کلوچه و سایر مواد غذایی که توسط کودکان و دانش آموزان مصرف میشود را نیز با آهن و مواد مغذی دیگر غنی کرده اند و در برنامه تغذیه مدارس از آن استفاده می کنند. مطالعات انجام شده در این کشورها حاکی از کاهش شیوع قابل ملاحظه کم خونی فقر آهن است. درکشور ما غنی سازی آرد با آهن و اسید فولیک در استان بوشهر از سال 1380 شروع و در حال حاضر در سایر استانها نیز انجام می شود.

توصیه هایی برای پیشگیری ازکم خونی فقر آهن در نوجوانان :

*در برنامه غذایی روزانه از مواد غذایی حاوی آهن مثل انواع گوشت ها ( گوشت قرمز، مرغ، ماهی ، جگر)، حبوبات (مثل عدس، لوبیا ) و سبزیهای سبز تیره ( اسفناج ، جعفری و..) بیشتر استفاده کنند.
*
همراه با غذا، سبزی های تازه و سالاد ( گوجه فرنگی، فلفل دلمه، کلم، گل کلم و ..) مصرف نمایند.
*
درمیان وعده ها بجای استفاده از تنقلات غذایی کم ارزش ( پفک نمکی، چیپس، شکلات و نوشابه و ..) از انواع خشکبار ( برگه هلو، آلو، زرد آلو، توت خشک، انجیر خشک، کشمش، خرما ) و انواع مغزها (‌گردو، بادام، فندق و پسته ) استفاده نمایند.
*
استفاده از دوغ کم نمک وانواع شربت های خانگی بجای نوشابه های گازدار توصیه میشود.
*
از نوشیدن چای، قهوه ودم کرده های گیاهی یکساعت قبل و تا دو ساعت پس از مصرف غذا خودداری نمایند.

*اگر خیلی زود خسته میشوید و یا قدرت تمرکز و یاد گیری آنها کم شده است ممکن است دچار کمبود آهن شده باشند. در این مورد باید به پزشک مراجعه نمایند تا در صورت وجود کمبود آهن که با اندازه گیری میزان فریتین سرم ( شاخص ذخیره آهن بدن) تعیین میشود، درمان شوند. همچنین مصرف مواد غذایی آهن دار را در برنامه غذایی روزانه خود افزایش دهند.

*یکی از علائم بروز کم خونی فقر آهن دردختران نوجوانی که عادت ماهیانه آنها شروع شده است و خونریزی زیاد دارند رنگ پوست سبزه مایل به زرد است. این دختران باید برای تشخیص قطعی کم خونی فقر آهن ودرمان به پزشک مراجعه نمایند.

*برای کاهش عوارض جانبی ناشی از مصرف قرص آهن توصیه شود که قرص آهن را پس از غذا میل نمایند

 

تاریخ آخرین به روزرسانی : 1392/11/23

 یـد و پیشگیری از اختلالات ناشی از کمبود آن

بدلیل وسعت و اهمیت اختلالات ناشی از کمبود ید در جهان و همچنین در ایران ، برنامه پیشگیری از اختلالات ناشی از کمبود ید یکی از مهمترین برنامه های واحد بهبود تغذیه شهرستان بوده و هر ساله با پایشهای پیاپی بر نامه در سطح تولید، توزیع و مصرف توسط همکاران سیستم بهداشتی، شاهد ارتقا وضعیت سلامت جامعه در این زمینه هستیم.

مروری بر نیاز بدن به ید و اثرات آن در بدن :        
نیاز به ید:
هورمون های تیروئید پس از آن که در تیروئید ساخته شدند با جریان خون در سراسر بدن حرکت کرده و بسیاری از فعل و انفعالات شیمیایی قسمتهای مختلف بدن را کنترل می نمایند، این هورمون ها برای تکامل و عملکرد طبیعی بدن، مغز و دستگاه عصبی، برای حفظ گرمای بدن و انرژی ضروری هستند.

                 اختلالهای ناشی از کمبود ید در مراحل مختلف زندگی            

 مرحله کمبود 

 عوارض و اختلالها

 

  

دوران جنینی    

 سقط، تولد جنین مرده، ناهنجاریهای مادرزادی، اختلال حرکتی و ذهنی، کم¬کاری تیروئید، کرتینیسم عصبی، عقب ماندگی روانی و ذهنی و غیره

 دوران کودکی و نوجوانی       

 گواتر، کم¬کاری تیروئید، عقب افتادگی رشد روانی و جسمی

 بالغین

   گواتر، کم¬کاری تیروئید، اختلال در اعمال روانی

 

    


     
طبقه بندی گواتر

 درجه

 شرح

 

 درجه صفر

  گواتر غیر قابل لمس و غیر قابل رویت است

 

 

 درجه 1  

  توده ای در جلوی گردن، قابل لمس است اما در وضعیت طبیعی گردن دیده نمیشود، اگر سر به طرف بالا گرفته شود با انجام عمل بلع، توده قابل رویت است و حرکت می کند.

 

 درجه 2

  توده قابل رویت در جلوی گردن است که در وضعیت طبیعی گردن نیز دیده  میشود و نمایانگر بزرگی تیروئید است و در هنگام لمس احساس می شود

                     

روشهای پیشگیری از کمبود ید :

معمولا“ از چند روش برای رساندن ید به بدن استفاده می شود:

 * مکمل یاریاستفاده از قرصهای یدات پتاسیم، محلول لوگل، روغن یده (تزریقی یا خوراکی)
 * 
غنی سازیافزودن ید به نان، نمک، شیر، آب، غذای کودک.
  *
تغییر در عادات غذاییمصرف بیشتر غذاهای دریایی، جلبکها و مصرف کمتر مواد گواترزا
 * 
فعالیتهای بهداشت عمومیافزایش دسترسی به مراقبتهای بهداشتی اولیه.
  
بجز روشهای فوق می توان از کودهای شیمیایی حاوی ید و غذای دامی یددار نیز به عنوان روشی برای تامین ید مورد نیاز انسان استفاده کرد. البته هر یک از روشها منافع و معایب خاصی دارند.

استفاده از نمک یددار در جهان :
 
اکنون رایج ترین روش در سراسر دنیا برای تامین ید مورد نیاز بدن استفاده از نمک یددار است. کشورهای زیادی در دهه های گذشته با تدوین قوانینی فروش و توزیع نمک غیر یددار را در مناطق خاص یا کل کشورشان ممنوع کرده اند.

چرا نمک یددار می شود؟
به دلایل زیر نمک بعنوان بهترین حامل برای ید انتخاب شده است :
ü میزان مصرف روزانه نمک معمولا“ ثابت است.
ü مصرف نمک وابسته به وضعیت اقتصادی خانوار نیست.
ü نظارت و پایش مصرف آن به راحتی قابل انجام است.
ü افزودن ید به نمک تاثیری بر بو، رنگ یا مزه نمک ندارد.
ü افزودن ید به نمک اثر سوء بر مصرف کننده نمی گذارد.
ü هزینه¬های افزودن ید به نمک بسیار ناچیز است.
ü روش مطمئن و ایمنی است.
ü اثرات مثبت این روش در کشورهای دیگر دیده شده است.

پایش و نظارت برنامه پیشگیری از اختلالات ناشی از کمبود ید:

 پایش و نظارت از برنامه پیشگیری و کنترل اختلالات ناشی از کمبود ید به منظور حصول اطمینان از میزان ید دریافتی توسط مردم و کیفیت ارائه خدمات در مناطق شهری و روستایی کشور به شکل گسترده ای در ســطــح تــولیــد، توزیع خانوار و همچنین کلیه مراکز تولید طبخ غذا بطور روتین انجام می گیرد.

پایش میزان ید ادرار در کشور:
  
مطلوب ترین روش پایش برنامه اطمینان از کفایت دریافت ید از طریق رژیم غذایی، اندازه گیری ید ادرار نمونه قابل قبولی از جمعیت یک منطقه می باشد که می تواند مدیر برنامه را از کفایت دریافت ید آن منطقه مطمئن سازد.
بررسی اپیدمیولوژیک اندازه گیری ید ادرار سالانه در کلیه دانشگاههای علوم پزشکی کشور انجام می شود. بدین منظور240 دانش آموز 10- 8 ساله (کلاسهای دوم، سوم و چهارم دبستان) با توجه به نسبت جمعیت شهری و روستایی بطور تصادفی در مدارس شهری و روستایی تحت پوشش آن دانشگاه مطابق بادستورالعمل مربوطه انتخاب می شوند و نمونه های ادرار به آزمایشگاه منتخب ارسال می گردد.
 
بر اساس توصیه سازمان جهانی بهداشت (WHO)، وضعیت کمبود ید هر منطقه بر اساس میانه ید ادرار دانش آموزان آن منطقه تعیین می گردد.

وضعیت کمبود ید هر منطقه بر اساس میانه ید ادرار

پایش در مناطق روستایی:
پایش نمکهای یددار در روستاها توسط بهورز انجام می شود و اقداماتی که بهورزان باید انجام دهند بشرح زیر می باشد:

1-  بهورزان موظفند ماهانه یک بار به مغازه های روستا مراجعه نموده چنانچه نمک یددار عرضه شود، مغازه دار را تشویق نمایند در غیر این صورت به او تذکر دهند که تنها مجاز به توزیع نمک یددار است و نباید نمک غیر یددار در مغازه موجود باشد همچنین طرز نگهداری و انبار کردن نمک یددار را به مغازه دار متذکر گردد و توصیه نماید که برای حیوانات اهلی نیز از نمک یددار استفاده شود، اگر در ماههای بعد هنوز در مغازه نمک غیر یددار موجود بود مراتب را از طریق ناظر خانه بهداشت به کمیته فرعی آموزش و تولید و توزیع نمک یددار استان یا کمیته شهرستان اطلاع دهند.

2- بهورز باید هر سال دو بار برای ارائه آموزش های لازم به مدرسه مراجعه نموده و قبلا از دانش آموزان بخواهد یک قاشق چایخوری از نمک مصرفی خانواده خود را در یک کاغذ کوچک پیچیده و آن را به مدرسه بیاورند و نمک ها را با کیت یدسنج آزمایش کند.

3- طبق برنامه های جاری بهورز هر سال در زمان سرشماری خانوار (اول سال) به خانه ها مراجعه و اطلاعاتی را از خــانوار گرفته و در برگه وضعیت محل سکونت از نظر بهداشت محیط که بعدا“ در پرونده خانوار نگهداری می شود درج می کند، بنابراین بهورز نمک مصرفی خانواده را با کیت یدسنج آزمایش میکند و نتیجه را در بنـــد 15 برگه فوق الذکر ثبت می نماید،‌ بعد از سرشماری تعداد کل خانواده هایی را که از نمک یددار مصرف می کنند حســـاب نمــــوده و در جدول نمک یددار که بر روی زیج حیاتی به چاپ رسیده است منتقل می نماید.

 

تاریخ آخرین به روزرسانی : 1392/11/23


هرم غذایی

راهنمای هرم غذایی
:

راهنماهای غذایی از ابزارهای اصلی ترویج تغذیه مناسب و شیوه زندگی سالم برای عموم از طریق انتخاب های سالم می باشند. یکی از بهترین راهها برای اطمینان از تامین نیازهای تغذیه ای، آشنایی با هرم غذایی کشور و استفاده روزانه از پنج گروه اصلی غذایی با رعایت دو اصل تعادل و تنوع در برنامه غذایی روزانه می باشد. تعادل به معنی مصرف مقادیر توصیه شده از مواد مورد نیاز برای حفظ سلامت بدن و تنوع یعنی مصرف انواع مختلف مواد غذایی که درهر کدام از 5 گروه اصلی غذایی قرار گرفته اند.

پنج گروه اصلی غذایی عبارتند از:

1) گروه نان و غلات  2)گروه میوه¬ها   3)گروه سبزی¬ها   4)گروه گوشت و تخم مرغ، حبوبات و مغزها   5)گروه شیر ولبنیات.
در هر گروه، مواد غذایی دارای ارزش غذایی تقریبا” یکسان هستند و می توان از یکی به جای دیگری استفاده کرد. مقایسه مقدار مصرف روزانه از گروه های غذایی را می توان با استفاده از هرم غذایی کشور که در سال 1385 تهیه شده است نشان داد.

*گروه نان و غلات:       

انواع نان، ماکارونی ،گندم ، جو و ذرت در این گروه قرار می¬گیرند. مواد غذایی این گروه بیشتر نقش تامین انرژی بدن را به عهده دارند. علاوه بر آن مواد غذایی این گروه حاوی ویتامینهای گروB ، آهن و پروتئین نیز هستند.
مقدار توصیه شده از مواد غذایی این گروه 11- 6 واحد در روز است ویک واحد از گروه نان و غلات معادل 30 گرم نان یا نصف لیوان ماکارونی یا نصف لیوان برنج پخته.

*گروه سبزی:             

مواد غذایی این گروه شامل سبزی‌های ریشه دار مانند پیاز، هویج، سیب‌زمینی، شلغم و سبزی‌های برگدار مانند سبزی خوردن، کاهو، کلم، اسفناج و سبزی‌های ساقه‌دار کرفس ، ریواس :  سبزی‌های گلدار مانند گل کلم سبزی‌های میوه‌ دارمانند خیار، گوجه‌فرنگی، کدو، بادمجان.
این گروه تامین کننده انواع مختلف ویتامین ها و فیبرها می باشند سبزی های به رنگ سبز تیره، زرد تیره و نارنجی، سرشار از ویتامین A وهستند. حتی الامکان سبزی ها را باید بصورت خام مصرف کرد، زیرا پختن سبزی بویژه اگر به مدت طولانی باشد، موجب از بین رفتن ویتامین های آن ها می شود.
مقدار توصیه شده از سبزی ها بطور متوسط روزانه 5- 3  واحد در روز است و هر واحد معادل یک لیوان سبزی خام یا نصف لیوان سبزی پخته می باشد.

*گروه میوه ها:       
این گروه شامل انواع میوه های تازه، خشک و آب میوه ها می باشد مانند سیب، هلو ، گلابی ، گیلاس ، هندوانه سیب ، پرتقال ، نارنگی ، هلو ، آلو، زردآلو ،گلابی و غیرهکه تامین کننده انواع ویتا مین ها و املاح بدن می باشند
مقدار توصیه شده از میوه های مختلف ، روزانه 4-2 واحد بوده و یک واحد از گروه میوه ها معادل یک میوه متوسط مثل یک عدد سیب یا یک عدد پرتقال، به اندازه یک فنجان میوه های ریز مثل آلبالو، انگور و یا توت فرنگی و یا نصف لیوان آبمیوه طبیعی می باشد.

*گروه گوشت ، تخم مرغ ، حبوبات و مغزها:
انواع گوشتهای قرمز (گوسفند و گوساله)، گوشتهای سفید(مرغ ، ماهی)، امعاء و احشاء(جگر ، دل ، قلوه ، زبان ، مغز) , تخم مرغ و حبوبات (نخود ، لوبیا ، عدس ، باقلا ، لپه ، ماش) و مغزها( گردو ، بادام ، فندق ، پسته و تخمه ها) دراین گروه قرار دارند.
مواد غذایی که دراین گروه قرار می گیرند , نقش مهمی درتامین پروتئین بدن دارند. مواد غذایی این گروه علاوه بر پروتئین ، آهن و روی هم دارند , به همین دلیل برای رشد و خون سازی لازم هستند.
مقدار توصیه شده از مواد این گروه 3- 2 واحد در روز است و هرواحد معادل 60 گرم گوشت قرمز یا ماهی یا مرغ ، نصف لیوان حبوبات خام یا یک لیوان حبوبات پخته ، دو عدد تخم مرغ ، نصف لیوان از مغزها می باشد.

*گروه شیر ولبنیات:    
مواد غذایی این گروه شامل شیر و فرآورده های آن مانند ماست ، پنیر ، کشک ، بستنی میباشند که در تامین پروتئین، ویتامین ها و املاح بویژه کلسیم بدن نقش بسزایی دارند.
کلسیم درتشکیل استخوان ها و دندان ها و استحکام آنها نقش ضروری دارد.
مقدار توصیه شده از این گروه 3-2واحد در روز می باشدو یک واحد از گروه شیر و لبنیات معادل یک لیوان شیر یا ماست ،5/1 لیوان بستنی ،45 گرم پنیر و یک لیوان کشک.

*گروه متفرقه:        
برخلاف گروههای اصلی پنج گانه که باید حتماً در برنامه غذایی روزانه مصرف شوند، توصیه میر شود از گروه متفرقه کمتر استفاده شود.
گروه متفرقه شامل : چربی ها، شیرینی ها و مواد قندی، ترشی ها و شورها و چاشنی ها، نوشیدنی ها مانند نوشابه های گازدار، چای، قهوه شربت ها. برای این گروه واحدی در نظر گرفته نشده است.

 

تاریخ آخرین به روزرسانی : 1392/11/23
تاریخ آخرین به روزرسانی : 1394/10/01
 
آمار مراجعات
آمار این صفحه  امروز:   0  دیروز:   2  کل مراجعات:   1630